Piushaven Tilburg

De Stichting Piushaven Tilburg maakt het CIE attent op de voormalige gieterij, later kerk en nu in gebruik als supermarkt JUMBO. Bij bezoek blijkt rondom de Piushaven een reeks erfgoedjes te staan al dan niet voorgedragen en een authentieke draaibrug over het toeleidingskanaal.

piush1170x115shklpiushvn700x261shkl
piush2170x115shkl
piush3170x116shkl

Als oud-watersporter spreekt het projekt me gelijk aan en probeer in een advies voorzien van plantekening alle losse elementen aan elkaar te rijgen:

ADVIES:
De rondgang om de haven leert dat er vele min of meer authentieke industriegebouwen aanwezig zijn, vooral in het gebied met de straatnaam Piushaven. Navraag leert dat het pand Piushaven 1 voorgedragen wordt voor rijksbescherming.
Een opvallend element is de vierkante schoorsteen (no: 19) en café Havenzicht (no: 22) uit 1924, waarvan de gevel achter de witte verf nog in originele toestand verkeert. Behoud en (gemeentelijke) bescherming van beide lijkt zeker gerechtvaardigd. Een enkel bedrijf heeft een aan de havenkant gerelateerde funktie (duikartikelen). De zijstraat tussen Piushaven en Havendijk (Lanciersstraat) is een woonstraat. Aan de Havendijk (Noordzijde) bevinden zich 70'er jaren gebouwen t.b.v. bedrijven, handel en transport. Voorbij de draaibrug in de Hoevenseweg (oude regionale verbinding) is een woongebied, er liggen hier enige (woon)schepen semi-permanent.

Aan de overzijde Havendijk (zuidzijde) valt het gebouw de "Jumbo" op, een voormalige verzinkerij -voorheen ijzergieterij?- die in 1921 reeds is omgebouwd tot Parochiekerk. Om dit ogenblik is dit gebouw in gebruik als geelgroen gekleurde supermarkt. Bezichtiging binnen leert dat achter de verlaagde plafonds het oude gebouw in originele staat zichtbaar is. De schotten voor de ramen hebben een zodanige bescherming gegeven dat de meeste glas-in-lood ramen eveneens nog nagenoeg gaaf zijn. (Er zijn tekeningen van de bestaande toestand in 1921 en van het ombouwplan). Dit pand is wel geMIPt, doch te licht bevonden. Het is werkelijk de vraag of het gebouw geen beter lot verdient dan sloop in het kader van de herontwikkeling Lourdesplein, gezien de authenticiteit van het geheel achter de verf en damwandprofielen.

De woning op de hoek van de Havendijk en de Hoevenseweg is de oude pastorie. Op de ander hoek staat de voormalige brugwachterswoning, deze heeft nu een aanbouw als kantoorruimte. Langs het kanaal staat het authentieke brugwachtershuisje (nog als zodanig in gebruik). Een authentiek aandoend ensemble.

Ontwikkelingsmogelijkheden
De mogelijkheden en omstandigheden lijken daartoe ruimschoots aanwezig. In breder verband lijkt de watersport in Noord-Brabant nog veel verder ontwikkeld te kunnen worden: meer vrije tijd en minder gebruik van het kanalenstelsel door de beroepsvaart geeft ruimte voor recreatievaart. Het Wilhelminakanaal biedt het zuiden verbinding met Eindhoven, waar een eveneens 'vergeten' binnenhaven bestaat (Eindhovens Kanaal) en in het Beatrixkanaal een jachthaven is. Naar het oosten sluit het aan op de Zuid-Willemsvaart met verbindingen naar het Noorden en Zuiden (Helmond/Weert).
Via het Wilhelminakanaal in Westelijke richting wordt de jachthaven in Oosterhout bereikt, van waar uit de Biesbosch, het centrum van Breda en de Mark bevaarbaar is. Via de Mark is de Leurse Haven bereikbaar, die momenteel in herontwikkeling wordt genomen (zie plannen voor Leurse Haven). Van daar uit liggen de Zeeuwse wateren open. Kortom een passantenhaven die in combinatie met een museumhaven Tilburg interessante perspectieven biedt.

Bereikbaarheid
De Piushaven ligt op relatief korte afstand van het stadscentrum. Een boeiend binnenhavengebied kan een nieuwe dimensie bieden aan de kwaliteit van de binnenstadsbeleving met een relatie aan een authentiek verleden. Als voorbeeld mag de Oude Haven in Rotterdam dienen. Eén bezwaar telt deze verbindingsweg: momenteel wordt deze route gebruikt en aangeduid (ANWB-borden) als uitvalsweg richting 's-Hertogenbosch en Eindhoven. In verband met de herontwikkeling als hier voorgesteld lijkt dit ongewenst. De bedrijven aan de Havendijk voorlopig bereikbaar houden vanaf de Oostelijke Ringweg. Het verkeer langs de Piushaven afbuigen via Schoenerstraat en/of Lanciersstraat; geen doorgaand verkeer naar Havendijk. Zo blijft alles wel bereikbaar, maar rustiger (relatie gebouwen-funktie-water).

Deelprojekten
-Piushaven (Noordzijde 1; no's 17-27)
De bestaande gebouwen langs de Piushaven (straatnaam) voor zover niet binnen de MSP-voordracht toch handhaven en via passende herbestemming nieuwe kwaliteiten geven. Op het moment van het bezoek (21) werden de panden 18-20 reeds van de ontsierende witte verf ontdaan. No: 20 is (her?)ingericht als sportschool. Gaat de ontwikkeling spontaan van start? Door de poort van no: 22 (café Havenzicht) is er een zichtlijn naar de schoorsteen nabij de Lancierskazerne.
-Piushaven (Noordzijde 2; no's 1-9, 10-16 ontbreekt)
Het conglomeraat gebouwen Piushaven 1 in gebruik als sociaal cultureel kantoor, horeca en hobbycentrum als zodanig te handhaven. Dit geldt tevens voor 2 t/m 6 wonen (?) en kantoren. De bouwmaterialenhandel op no 9 valt enigszins uit de toon. Alhoewel de weg tussen het gebouw en het water ligt zou dit een goede herbestemming als watersport accomodatie kunnen krijgen. Het opheffen van de al genoemde ontsluitingsroute maakt dit bezwaar nagenoeg ongedaan.
-Havendijk (Noordzijde)
De lokatie langs de Havendijk lijkt kwaliteiten in zich te hebben voor een (op termijn te ontwikkelen) woongebied wat aansluit op de recreatieve kwaliteiten van het havengebied, zo kan wonen nabij het water ook IN de stad een aantrekkelijke optie worden.
-Havendijk (Noordzijde, voorbij Hoevenseweg)
Is een woongebied. Er zijn daar al enkele ligplaatsen voor historische bedrijfsvaartuigen in gebruik
-Draaibrug
Rondom de draaibrug is behoud van het oude ensemble en het havenbeeld waard. De (voormalige) pastorie, het brugwachtershuisje en de oude brugwachterswoning. Kruispunt van oude verkeersstructuren.
-Havenkade (Zuidzijde, voorbij Hoevenseweg)
Gebouw "Jumbo" handhaven en een funktie toekennen als intermediair tussen het herontwikkelde Fatimaplein en de havenkant. Als gezegd is dit gebouw meer waard dan eenvoudigweg amoveren (slopen). De oude verzinkerij kan ingericht worden als museum werkplaats van de oude industriestad en kan zo als Brabants industriemuseum een waardevolle aanvulling van de Moderne industriestad zijn.
-Havendijk (Zuidzijde)
In gang gezette ontwikkelingen (no's 18 t/m 30) kleinschalige handel, kantoren. Zichtlijn naar schoorsteen Aabe handhaven! No 32/34 braakliggend terrein, in de lijn van voorgaande herontwikkelen. No 36-40 garagebedrijf. No 42-50: boven wonen, beneden kleinschalige handel/opslag. Vendeliersstraat: wonen.
-Hopliedenkade/Tamboerskade/Voetboogplein.
Hier is reeds een deel van de Piushaven gedempt en van woningbouw voorizen. De havenontwikkeling kan verhogend werken op de woonkwaliteit (kijkspel) en in wisselwerkingbiedt het voldoende sociale controle op een passantenhaven.

Dit advies is achteraf meer een ondersteuning van de Stichting dan dat de RDMZ er veel mee gedaan heeft, volgens mij zijn er niet meer gebouwen beschermd dat voorgenomen, zonder stedebouwkundige ambitie.

naar boven
Piushaven Tilburgnaar boven