Utrecht toen?

Hoe zou het toch met die muziekvrienden uit het Utrechtse verder gegaan zijn vroeg ik mij af in die jaren. Opeens zag ik een foto van Hans Lutters in de krant. Wij werkten dus allebei op een Universiteit.

Een oud spoor van Hans Lutters, nota bene in de Volkskrant op 27 mei 1988 !! Ze staken die dag. Het zou nog tot 2005 duren voordat we elkaar op een zondagmiddag in De Meern weer tegen kwamen. Bij de herdenking van Jan in Maarssen, maart 2007 was het bandje compleet!!

De jaren daarna hielden we nog wel eens kontakt maar sinds het Jazz-bulletin in 2008 met een artikel over Persepolis kwam en terzijde iets over de Jazliga geschreven werd, werd ik toch nieuwsgierig naar hoe het eigenlijk was toen.

Los van de gesprekken die ik af en toe had ben ik in het UN krantenarchief van het Utrechts Archief 'gedoken' sinds enige tijd kan je daar goed op trefwoord in zoeken.

Achtereenvolgens naar Jazz in Utrecht gezocht, naar Jazzliga, Avalon Jazzband en Oudegracht 301, het adres van de 'onze' kelder.

hanskrant700x578shkl

Zo kreeg ik een schier eindeloze reeks aankondigingen van jazz op allerlei lokaties in zowel de vooroorlogse (!) periode als daarna, 'onze' tijd. Ik verbaasde mij er over dat zelfs in de jaren '30 al sprake was van een, de? Jazzliga en zelfs een aankondiging van jazz in 1911 vond. Buiten deze informatie had ik al een aantal medemuzikanten uit die tijd terug gevonden omdat zij langer aktief zijn gebleven en zo al digitaal naspeurbaar waren, zoals Dolf Alberts en zelfs Rob van Heelsbergen waarmee we op het Jazzconcours in trio verband in Amersfoort nog in de prijzen vielen. Hij bleek nota bene ook in de jaren '70 in Eindhoven zijn gaan werken en spelen.

Een stuk over Jazz in Utrecht dat ik schreef heb ik hieronder ingevoegd. Dan is er ook nog een connectie tussen de kelder van de Jazzliga via Hennie Oliemuller met het Cabaret in die jaren onder de naam Muzeval ook daarvan heb ik de 'kelder' jaren beschreven die ik uit de archieven aantrof. De directe aanleiding om dat nu allemaal eens vast te leggen is mijn ontmoeting met de huidige bewoner-eigenaars van Oudegracht 301 die ik op de dag voor het Grand Depart in 2015 op de werf aantrof en mee in gesprek raakte!

Jazz in Utrecht 1959 - 1965, wat ik er van achterhaald heb

Ik dacht dat ik veel gemist had in Utrecht voordat ik jazzmuziek ging luisteren, maken en later naar Rotterdam 'verdween', toch valt dit mee. Ik heb kennelijk de hoogtij dagen van de Utrechtse jazz meegemaakt volgens mij.

Volgens René de Cocq begint de Utrechtse Jazz Liga in voorjaar 1959 wekelijks jazzconcerten te organiseren. De eerste aankondiging die ik vond van de Jazz Liga is van 14 feb. 1959. Op dat moment zat ik voor de eerste keer in de derde van het Boni, een prachtig jaar! Twee klassen verder eind 1960 begon ik met de (theekist)bas en speelde mijn eerste partijtjes mee. In Espresso en op school wordt wel over de jazzkelders gesproken, maar het schijnt dat als ze er achter komen dat je daar je neus laat zien, je van school gestuurd wordt. Ik heb nooit vernomen dat dat gebeurd is, misschien was voor ons nog brave katholieke scholiertjes deze dreiging voldoende?

Vanaf begin 1959 zie ik aankondigingen van de Jazz Liga en ik traceer op 21 januari 1959 het verslag van een jazzoptreden van de Storktown Dixykids op de 10e in het Kalfje georganiseerd door de Utrechtse Jazzclub in de personen van Gert Hoogenkamp en John Lauterslager met de bedoeling dit om de 14 dagen te herhalen. In 1959 komt het tot 5 aankondigingen in januari-maart en daar blijft het bij. Volgens een artikel van 23 september 1959 is de Utrechtse Jazzclub gevestigd in een kelder tegenover de Studio bioscoop. Persepolis is dan al in 'hun' kelder gevestigd, op 18 januari 1959 opent wethouder v.d. Vlist hun nieuwe onderkomen in de kelder onder no. 205.
Een uitspraak van Gijs Hendriks in 2004: "In de vijftiger jaren werd de Utrechtse Jazzclub opgericht en ik was de eerste die daar speelde. In één van de kelders onder de Rembrandt bioscoop vonden de eerste concerten plaats". Deze kelder is mij onbekend.

Voordien sprak burgemeester de Ranitz eind 1957 zich uit over jazzconcerten in Utrecht: "De burgemeester zeide geen bezwaar tegen jazzconcerten in Tivoli (nog aan de Kruisstraat) te hebben, mits het meubilair onbeschadigd zou blijven" een mededeling die door de Utrechtse jazzvrienden zeer zou worden gewaardeerd! (Tijdens het optreden van Lionel Hampton had de vloer van de Apollohal in Amsterdam het begeven). Een jaar later worden de kelders nog "holen van ontucht" genoemd (29 okt 1958 UN).

Het UN kondigt op 6 september 1959 aan dat de Utrechtse Jazz Club haar vijfde(!) winterseizoen in gaat in de kelder aan de Oudegracht 151 (tegenover de Studio bioscoop) en wel op zondagavond van 8 tot 12 uur. Persepolis begint dat seizoen op 13 september met een optreden van The Diamonds, de latere Diamond Five. Zowel Persepolis als de UJC , kondigen een uitgebreid programma van nationale beroemdheden voor het komende seizoen aan (o.a. Ruud Jacobs op trompet). Let wel, we schrijven 1959, de tijd dat bij menigeen thuis nog over "apenmuziek" gesproken wordt! Inderdaad blijkt de UJC al in 1954 door de dan 17-jarige Gert Ho(o)genkamp opgericht te zijn, zij huurden een kelder en noemden zich "Les rats de Saint-Germain", een jaar later werd het officieel UJC. In 1961 stapte Gert over naar het café De Tregter waarmee de UJC kelder beëindigd werd. Onder zijn auspiciën kwam Art Blakey op 19 dec. 1959 zelfs in Utrecht optreden, dat heb ik dus mooi gemist!

Van het door René de Cocq genoemde 'clubblad' van de Jazzliga "jazz van 3 tot 6" zit in mijn archief slechts een enkel gestencild blaadje van 11 feb. 1964.
In het artikel over de toespraak in 1957 werden de Crossband en het Quartet Frans Kruys al genoemd, voorlopig de oudste vermeldingen van jazzbands, zij traden toen op in de Hojelkazerne. In het artikel van oktober 1958 was nog geen sprake van een met name genoemde jazzclub, wel het begrip jazzkelder werd al genoemd.

Half januari 1959 was de kelder van Persepolis gereed, de Jazz Liga opende in 1958 zijn kelder onder no 301. Modern Jazz Club Persepolis was in 1957 opgericht en opende eerder op 7 juli in de Grasstraat 2 zijn deuren in De Schuur. Merkwaardig is de waardering voor Rita Reys (en haar trio?), in 1957 in Persepolis was men enthousiast, in 1960 in de kelder van de UJC was men nog maar matig tevreden over het optreden van het trio!
In september 1959 wordt het nieuwe jazz seizoen ingeluid met verwijzingen naar de kelders van Persepolis en de UJC. Op het programma de prijswinnaars van het (1e?) Jazzconcours Loosdrecht. Aan de Jazzliga wordt geen woord besteed alhoewel al in februari 1959 een eerste spoor, zie inleiding.

Jazzconcoursen

Volgens René werd het 1e Jazzconcours door de UJL georganiseerd op 7 mei 1959 (de dag van mijn 15e verjaardag) in het Oranjehuis op het Paardeveld. Winnaars Tre Birre (Din Binkhorst piano, Hans Slaterus contrabas en Bernard Kraan drums). (Volgens een knipsel in oktober wordt -foutief - aangegeven dat dit in februari was).
Opnieuw volgens René wordt het 2e jazzconcours van de Utrechtse Jazz Liga in de aula van de HTS gehouden op 14 mei 1960 met als winnaars de Railroad City Seven (Oude Stijl) en het Trio John van Asten (Modern). Dit stemt overeen met een UN verslag uit 1961(?).

Op 17 dec. 1960 wordt verslag gedaan van 'een' Jazzconcours in Tivoli georganiseerd door Railroad City Seven (Maarten Hendrikse en Kees Jan Pameyer, resp. leider en drummer) met als winnaars de Cosy Corner Street Paraders (Oude Stijl) en Trio Henk Horn (Modern). Dit kan niet opgevat worden als een van deze reeks Jazzliga concoursen.

Voor 21 mei 1961 wordt opnieuw een Jazzconcours, nu in Tivoli aangekondigd georganiseerd door de Jazzliga. Dit is het 3e jazzconcours van de UJL. Winnaar is (bron UN) de Railroad City Seven in de categorie Oude Stijl en het Frans Cruys Combo in de categorie Modern. (Volgens René echter was dit op 14 mei 1961 en in de HTS, over de winnaars zijn 'ze' het eens! Kan niet dus).

Een beetje verwarring, vlgs René het derde in 1961, het tweede in 1960 en het eerste in 1959. De finale van het vierde(?) concours van de UJL werd op 27 april 1963 in Persepolis gehouden (UN), 1962 dus overgeslagen? In de aankondiging staat 'ter gelegenheid van het 5-jarig bestaan' van de UJL het Jazzconcours voor 27 april aangekondigd met voorronden op 7, 15 en 21 april. Rob Pelle werd winnaar en was er geen Oude Stijl!

Het concours van dec. 1960 is dus door anderen (UJC?) georganiseerd. Tenslotte werd op 16 mei 1964 het laatste UJL concours gehouden, deze keer in het Erasmushuis (waar?). Gewonnen werd door het Trio Arnold Klos en de Dixie Disciples.

(Raadsel: op 27 mei 1965 wordt toch weer een jazzconcours van UJL in het Erasmushuis aangekondigd? Foutje van de UN Agenda?).

De Avalon Jazzband

De eerste vermelding van een optreden van de Avalon Jazzband behelst het concert in de Jazzliga kelder op Nieuwjaarsdag 1960 met Nelson Williams, die dan nog als "negertrompettist" aangekondigd wordt! (Het jaar daarna doen ze dat opnieuw op 19 feb. 1961 en 's-avonds wordt als Cocktailclub Kargadoor het Frans Cruys' orkest en het Bourgandy Quintet (?) gepresenteerd. Op 4 maart 1962 komt Nelson Williams weer meespelen, maar hij stond echter snel weer snel buiten: hij vroeg teveel geld!!)

Dan een reeks aankondigingen van de Avalon Jazzband: 28 mei 1960 op Oudegracht 92 (dat is La Grotta). Daarna op op 1 oktober het jubileumfeest van Zwemlust in Dansschool Cor Ze(e)gers waar ook het Frans Kruis (Cruys!) combo optreedt, de bezettingen staan niet vermeld.

Dan een reeks in de kelder van de Jazzliga: 16-10-1960, op 4-12-1960 Sinterklaas en 's-avonds om 20.00 uur "de Cocktailclub"(?), 11-12-1960 ook in de kelder, maar dan heet het Interval, pas weer op 19-11-1961 de Avalon met Han Tromp en jamsession(?), op 4-3-1962 het genoemde optreden zonder Nelson Williams met op maandag 5 maart een uitgebreide recensie waarbij de band zeer wordt geprezen. Dan weer op 22-4-1962 (de week ervoor was de kelder wegens ziekte van alle medewerkers gesloten!), op 7-10-1962 spelen ze met Dicky Kaart als gast. Meer aankondigingen van de Avalon Jazzband zie ik niet, wel zijn er redelijk wat aankondigingen van de Jazzliga zonder een naam van een band te noemen.

In 1962 is er nog een bijzonder optreden: als promotie van de film Belle Americaine (die in bioscoop Studio ging draaien) was er een rondrit in de stad in een Chevrolet Impala Convertible uit '59 waarin/waarop de hele band plaatsnam (1962-02-23 La Belle Americaine in NL). Henk Bastiaans, bassist van de Avalon heeft daar nog een foto van.

Zelf (mee)spelen

Begin 1961 zal ik zelf wel in de kelders aangeland zijn, na de schoolband begon ik in die tijd via de Wild Men Jazzband en de Old Merry Tail Jazzband met de Harlem Hotpipers te spelen en zal ik in de kelder van de Jazzliga George van Gameren wel tegen het lijf gelopen zijn en zo met de Avalon mee naar Texel gegaan zijn die zomer. Van Hans Lutters begreep ik later dat ze al eerder op Texel geweest waren, maar toen hadden ze dat VW -Duitse Deuk- busje nog niet en gingen ze op de fiets, zo ging het drumstel ook mee bij Martin Oliemuller op de fiets! Wie die keer als bassist meeging? Geen idee. In 1961 en 1962 naar Texel en in 1963 naar Castelldefels! Daar is nog lang over gesproken in Utrecht, maar daar gaat het nu niet om.

Pandoer

De Pandoer is op 24 feb. 1961 geopend in de voormalige Dietsche taverne en is al weer op 20 juni 1963 aan het verhuizen van het Oudkerkhof. Er kwam een nachtclub voor in de plaats op dat adres. Ik heb er nadien nooit meer van gehoord, resp. gespeeld. In het UN staan meer rellen vermeld in de Pandoer dan optredens . . . (Overigens is mijn latere TU/e kollega Jaap Hardon beheerder van de Pandoer geweest).
Wat ik me herinner was er op woensdagavond vaak een (jazz)optreden was. Volgens mijn agenda speelde ik er op 9 dec. 1961 zelf met de Storyvil Seven. En dan in 1963 een reeksje op 5, 19, 20 mei en 1 en 3 juni. Maar met welke bezetting Avalon varianten? Ik hoorde altijd wel veel verhalen over optredens in de Pandoer, maar feiten?

Persepolis

Over Persepolis is al veel meer geschreven, daar waag ik me maar niet aan, wel vind ik daar ook aankondigingen van. "Ons" soort muzikanten mochten daar niet spelen, alleen luisteren en rustig met de verkering dansen. Er zijn veel "Persepolis" huwelijken uit voortgekomen ..
Op zondag 18 januari 1959 wordt de kelder onder no 205 door wethouder v.d. Vlist geopend. Dan zit ik opeens in 1965: op 6 maart speelt Gijs Hendriks er, op 26 december de Free Jazzgroup Piet Kuiters, op 23 januari 1966 speelt Dexter Gordon en de maand er na is het op 6 februari Dansen op bietmjoesik, het einde is in zicht!

In 2013 wordt ik door oud-drummer Martin Oliemuller uitgenodigd mee te vliegen naar Texel, Ik was er nooit meer geweest na 1962. Als mede passagiers stappen twee Persepolis oud-bestuursleden in! Guus von Biela en echtgenote Nicky, ook een Persepolis huwelijk!!

Met de gevonden knipsels heb ik nog twee Knipselkranten samengesteld, een van de Jazzliga en een van het Muzeval cabaret, die staan hier: JAZZLIGA en hier MUZEVAL.

Utrecht toen?